UZ EN RU

Kvadrat

Birlik va kurash ma’nosi
«To‘rt burchakli kvadrat birlik va kurash, barqarorlik va tartibni anglatadi. Kvadrat yer materiyasi va voqelikning ramzidir. Masalan, shahar maydonini sivilizatsiya, birlik, adolat, aql va bilim ramzi sifatida talqin qilish mumkin. Biroq kvadratning tabiati shuningdek kurash, turg‘unlik va chorasizlik belgisi ham bo‘lishi mumkin. Shuning uchun bu ramz bizni oldimizga savol ham qo‘yadi – biz jamiyatda va shaxsiy hayotda qanchalik bagʻrikeng va odamiymiz? Shu nuqtai nazardan men turli xil rassomlar kvadrat ramzini birlik va kurash tushunchasi orqali qanday izohlashlarini o’rganishga taklif qilaman», deydi «Aloqalar: 12 timsol va ularning ma’nolari» ko’rgazmasi badiiy kuratori Shahnoza Karimbabayeva.
“Neoplastitsizm adolatni ta’kidlaydi, chunki kompozitsiyadagi plastik vositalarining tengligi har kimsa tenglar orasida teng bo‘lish mumkinligini ko‘rsatadi.”
Pit Mondrian
Katta qizil tekislik, sariq, qora, kul rang va ko‘k rangli kompozitsiya
1921
Pit Mondrian
Niderlandiya, (1872-1944)
Tuval ustida moy, 59.5×59.5 sm
© Gaaga shahar muzeyi, Niderlandiya
Mondrian rasm orqali yangi turdagi jamiyatni shakllantirishni orzu qilgan va o’z oldiga “dunyo ruhini” tushunish va amalga oshirishni vazifa qilib qo‘ygan. Kompozitsiya muvozanat va uyg‘unlik tug‘iladigan kontrast tamoyili asosida qurilishi kerak edi.
Bog‘da bahor bayrami
1974
Samuel Rubashkin
(1906-1975)
Tuval ustida moy, 89x122 sm
© I.V.Savitskiy nomidagi Qoraqalpog’iston Respublikasi davlat san’at muzeyi
“Bog‘dagi bahor bayrami” asari “Buldozer” deb nomlangan mashhur avangard ko‘rgazmasiga bag‘ishlangan. 1974 yilda avangard rassomlar o‘zlarining birinchi ko‘rgazmasini Moskvadagi Belyaevo metro bekati yaqinidagi boʻshliqda uyushtirishga harakat qilishgan. Ammo shanbalik (hashar) niqobi ostida ko‘rgazma hukumat tarafidan buldozerlar yordamida haydab yuborilgan. Rassom haydovning guvohi bo’lgan va “Ko‘rgazmadan rasmlar” asarini ushbu voqeaga bagʻishlagan. Rassom pastki chap burchagida soyabon bilan oʻzini koʻrsatgan. I.V.Savitskiy polotnoni sotib olgan, ammo haridni erkin rasmiylashtirish uchun uning nomini o’zgartirgan.
Sherdor peshtoqi ostida
1916
Оganes Таtevosyan
(1889-1974)
Каrton ustida moy, 70x51 sm
© O‘zbekiston davlat san’at muzeyi
Rasmning oldingi qismida siz Sherdor peshtoqi ostida o‘tirgan sartaroshning to‘rtburchak oynasini ko‘rishingiz mumkin. Oyna axborot makonining portalini anglatuvchi noutbuk bilan aloqador. Sherdor madrasasi Registonda joylashgan bo’lib, u yerda ilm-fan, din va san’at o‘rganilgan. Sherdor me’moriy majmuasining fragmentlari, uning tuzilishi tosh, bezaklar (plitka) barchasi kvadrat elementlardan qilingan.
Farg‘ona chopon burchaklaridagi Chek-Sho‘ra 1968 (bolalik taassurotlari)
2020
Vyacheslav Useinov
(1962 t.)
Chiy to‘quv uslubi, akril, sintetika va jun, 160x180 sm
To‘qimachilik bo‘yicha mutaxassis Petrosova Nina tomonidan Chiy ishlovi
Muallif toʻplami
Oʻrta Osiyo xonliklarining koʻplab shaharlari atrofi maxsus tarzda yaratilgan Chorbogʻ bogʻlari bilan oʻralgan boʻlgan. Ular murakkab geometrik va matematik hisob-kitoblardan foydalangan holda, aniq dizaynga koʻra yaratilgan. Ularning har biri oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan, ammo ularni “Chorbogʻ” uslubi umumlashtirgan va bu uslub toʻrtta asosiy nuqtani va toʻrt elementni birlashtirgan. Bogʻlarning barchasi kvadrat yoki toʻrtburchaklar shaklida boʻlgan. Hayotning asosiy manbai boʻlmish suv bilan ozuqlanadigan ekin dalalari hali ham toʻrtburchak shakliga ega.
Diptiх
2020
Yoqub Beknazarov
(1994 t.)
Tuval ustida moy, 180х90 sm
Muallif toʻplami
“Dunyodan oʻtib, nomukammal qolish hammomdan yuvinmasdan chiqish bilan barobar.”
Alisher Navoiy

Dunyoda hamma narsa tugʻiladi, oʻsadi, rivojlanadi va keyin tubsizlikka choʻkadi. Pechakgul va spiral kombinatsiyasi asosida qurilgan islimi bezaklari, oʻlimning qora makoniga tushish uchun doimiy rivojlanayotgan gullaydigan bargli otish gʻoyasini oʻzida aks ettiradi. Insoniyat matritsasi.